تازه ها

جشنواره ها و مسابقات علمی

لینک های مهم

یادداشت: تجاری‌سازی و اقتصاد دانش‌بنیان مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل

 

*رضا آذین

تجاری‌سازی فناوری نقش کلیدی در فرآیند ثروت آفرینی در اقتصاد دانش بنیان دارد. زنجیره اقتصاد دانش بنیاد بدون حلقه­ی تجاری‌سازی دانش و فناوری، در فاز تحقیق و توسعه باقی می‌ماند.

رمز بهره مندی جامعه از دستاوردهای دانشگاه ها و مراکز پژوهشی در توجه ویژه به این حلقه نهفته است. مطابق نمودار زیر، تجاری سازی دانش فرآیندی پویاست که با بررسی پیوسته بازار تقاضا، تغییرات فناوری، سبک زندگی و استانداردهای مصرف ارتباط تنگاتنگ دارد. مشابه هر فعالیت صنعتی، بازخوردهای مصرف کننده و بازار به تحقیق و توسعه در کسب و کار دانش بنیان جهت می دهد و نوآوری بیشتری می آفریند.

 

واژه تجاری سازی، واژه‌ای سهل و ممتنع است، سهل از این بابت که هر کسی با اندک آشنایی با علم اقتصاد مهندسی می‌داند که هر کالایی پس از تولید باید راه خود را به بازار و مصرف کننده باز کند.

اما تجاری‌سازی فرآیندی بسیار پیچیده، فنی و چالشی است. برای کالاهای دانشی که سهم نوآوری در آنها بالاست، ریسک تجاری سازی به مراتب بالاتر از کالاهایی که شناخت کافی از آنها در بازار و جامعه وجود دارد.

کالاهای با سطح فناوری بالا معمولاً از یک سو با حاشیه سود بالا و از سوی دیگر با ریسک سرمایه بالا همراه است. در مقابل کالای با سطح فناوری متوسط یا پایین (low-mid tech) معمولا حاشیه سود کمتری دارد، ولی به دلیل عواملی چون شناخت کافی مصرف کننده از کالا، تبلیغات کافی، استاندارد سازی، خدمات پس از فروش و ... محصول از حاشیه امنیت بیشتری در بازار مصرف برخوردار است.

فن آفرینان تولید کننده  کالاهای برتر چنانچه با اقتضائات بازار این کالاها آشنا نباشند ممکن است در اولین مواجهه با واکنش بازار دچار پارادوکس شوند: چگونه است که جامعه به کالای آنها اقبال نشان نمی دهد؟

پاسخ به این پرسش ساده است: جامعه باید کالا را بشناسد و به آن اعتماد کند. اعتماد سازی برای کالاهای دانش بنیان مستلزم صرف هزینه در معرفی مناسب کالا، اخذ استانداردهای لازم، ثبات شرکت تولید کننده، خدمات پس از فروش، تنوع کالا برای انطباق با ذائقه و سلیقه مصرف کننده، تغییر به موقع استراتژی تولید و قیمت رقابتی مناسب با قدرت خرید مصرف کننده است.

تولید کننده کالای دانش بنیان با درک این واقعیت ها، همواره بخشی از درآمد خود را صرف تحقیق، توسعه و نوآوری در تولید کالاهای جدید و بهبود کالاهای موجود می کند. این هزینه، سرمایه گذاری شرکت برای آینده و رمز موفقیت آن در بازار و بخشی از فرآیند تجاری سازی است.

نکته دیگر در فرآیند تجاری سازی به استراتژی شرکت در استفاده از تسهیلات بانکی (اعم از تسهیلات صندوق نوآوری یا سایر بانک ها) است. تجربه بسیاری از شرکت های موفق حاکی از این است که این شرکت ها وابستگی حداقلی به تسهیلات دارند و استفاده از تسهیلات را محدود به موارد خاص می کنند.

در بازدید از یک شرکت تولیدی در منطقه ویژه اقتصادی بوشهر با درخواست مدیرعامل برای تسهیلات در گردش مواجه شدیم. مدیر کارخانه در حالی متقاضی تسهیلات بود که انبار کارخانه لبالب از محصولاتی بود که راه به بازار پیدا نکرده بود. تخصیص تسهیلات به این کسب و کار شرکت را وارد دور باطل تولید بیشتر، نیاز به انبار بزرگتر، عدم امکان بازپرداخت تسهیلات و نیاز به استقراض بیشتر می کند. این خطر در حالی این شرکت را تهدید می کند که کالای تولیدی آن نیاز جامعه است و بازار دائمی دارد. حال اگر یک شرکت دانش بنیان که با توضیحات پیش گفته، کالای برتر با ریسک بالا و کمتر شناخته شده در بازار و جامعه تولید می کند در این دور باطل به دام بیافتد، دیر یا زود به سرنوشت محتوم شکست سنگین اقتصادی دچار خواهد شد.

لذا استفاده از تسهیلات توسط این شرکت‌ها باید با استراتژی روشن و با ارزیابی دقیق وضعیت تولید، میزان موفقیت در بازار و نقشه راه آینده فناوری شرکت باشد. به عنوان یک قاعده کلی، استفاده از تسهیلات سرمایه گذاری ثابت باید به طور حداقلی و تسهیلات سرمایه در گردش به صورت مقطعی و با اهداف روشن و موقت در شرکت های دانش بنیان دنبال شود.

*رییس بنیاد نخبگان استان بوشهر

 

 

اخبار بنیاد ملی نخبگان